Wat betekent code 78 op een rijbewijs B?

Rijbewijs beperkt tot voertuigen met automatische schakeling

Wat moet je doen om code 78 te laten schrappen?

Opnieuw het theorie-examen afleggen

Een aanvraag indienen bij de gemeente, zonder examen

Je slaagt voor het praktijkexamen met een volledig elektrische wagen. Wat staat er op je rijbewijs?

Een speciale code voor elektrische wagens

Rijbewijs automaat in België: code 78 uitgelegd

Home › Rijbewijs automaat in België: code 78 uitgelegd

Leg je het praktijkexamen af met een wagen met automatische versnellingsbak, dan krijg je code 78 op je rijbewijs: je mag dan alleen voertuigen zonder koppelingspedaal besturen. Het theorie-examen blijft hetzelfde. Wil je de code 78 laten schrappen, dan slaag je voor een nieuw praktijkexamen met een schakelwagen, zonder opnieuw theorie te doen.

Bijgewerkt op 25 oktober 2026

Test jezelf: 5 vragen over dit thema

Wat betekent code 78 op een rijbewijs B? Bril of lenzen verplicht / Voorlopig rijbewijs / Rijbewijs beperkt tot voertuigen met automatische schakeling. Juist antwoord: Rijbewijs beperkt tot voertuigen met automatische schakeling. Code 78 beperkt de geldigheid van het rijbewijs tot voertuigen met automatische versnellingsbak.
Welk voertuig geldt als 'automaat' voor code 78? Elk voertuig zonder koppelingspedaal / Elk voertuig met cruisecontrol / Alleen hybride wagens. Juist antwoord: Elk voertuig zonder koppelingspedaal. Elk voertuig dat geen koppelingspedaal heeft, geldt als voertuig met automatische schakeling.
Wat moet je doen om code 78 te laten schrappen? Opnieuw het theorie-examen afleggen / Slagen voor een nieuw praktijkexamen met een schakelwagen / Een aanvraag indienen bij de gemeente, zonder examen. Juist antwoord: Slagen voor een nieuw praktijkexamen met een schakelwagen. De vermelding verdwijnt pas na een geslaagd praktijkexamen met een voertuig met manuele versnellingsbak.
Hoelang is het voorlopig rijbewijs model 3 (M3) geldig? 36 maanden / 18 maanden / 12 maanden. Juist antwoord: 12 maanden. Het voorlopig rijbewijs model 3 is 12 maanden geldig en vraag je aan bij je gemeente met je rijbewijs B.
Je slaagt voor het praktijkexamen met een volledig elektrische wagen. Wat staat er op je rijbewijs? Code 78 / Geen enkele vermelding / Een speciale code voor elektrische wagens. Juist antwoord: Code 78. Een elektrische wagen heeft geen koppelingspedaal en geldt dus als automaat: je krijgt code 78.

Wat je moet onthouden

Code 78

De vermelding 'automaat' beperkt je rijbewijs tot voertuigen zonder koppelingspedaal.

Zelfde theorie

Hetzelfde theorie-examen: 50 vragen, 41/50 om te slagen, automaat of niet.

Schrappen kan

Een nieuw praktijkexamen met schakelwagen, na 2 uur rijschool of een voorlopig rijbewijs M3 van 12 maanden.

Rijbewijs automaat: wat betekent code 78?

Een rijbewijs automaat is geen aparte categorie: het is een gewoon rijbewijs B, behaald met een wagen met automatische versnellingsbak tijdens de proef op de openbare weg. Op je rijbewijs staat dan de geharmoniseerde Europese code 78, en je mag alleen voertuigen met automatische schakeling besturen.

Als automaat geldt elk voertuig zonder koppelingspedaal. Dat zijn klassieke automaten, robotbakken en zo goed als alle elektrische wagens.

Verwar code 78 niet met medische codes (zoals 10.02) die een aangepast voertuig opleggen om gezondheidsredenen: daarvoor geldt een andere procedure.

Het theorie-examen blijft hetzelfde

De keuze voor een automaat speelt alleen bij de praktijk. Het theorie-examen is voor iedereen gelijk: 50 meerkeuzevragen, minstens 41/50 om te slagen, een zware fout kost 5 punten (zie theorie-examen rijbewijs B). Oefen met ons gratis proefexamen of gratis theorie oefenen: dat geldt voor beide keuzes.

Ook het voorlopig rijbewijs (36 maanden met begeleider, 18 maanden zonder begeleider na 20 uur rijschool) werkt op dezelfde manier: je oefent gewoon met het type wagen waarmee je examen zult doen. Alles over de modellen lees je op voorlopig rijbewijs.

Voordelen en nadelen van een automaatrijbewijs

Nu automaten en elektrische wagens steeds gewoner worden, is code 78 in het dagelijkse leven minder hinderlijk dan vroeger. Toch kan het knellen als je een goedkope huurwagen, een bestelwagen of een auto in het buitenland moet besturen.

Een automaat maakt het leren eenvoudiger, maar niet het examen: de examinator let even streng op je kijkgedrag, je snelheid, je plaats op de rijbaan en het verlenen van voorrang. Wie met een automaat leert, heeft gewoon meer aandacht vrij voor het verkeer rondom zich.

Automaat of schakelwagen voor het praktijkexamen
Criterium	Automaat (code 78)	Schakelwagen
Leren rijden	Eenvoudiger: geen koppeling, geen schakelen	Langer: koppeling, vertrekken op een helling
Wat mag je besturen?	Alleen voertuigen zonder koppelingspedaal	Schakelwagens én automaten
Huur- en bedrijfswagens	Soms minder keuze of duurder	Geen beperking
Elektrische auto's	Geen probleem (geen koppeling)	Geen probleem
Beperking opheffen	Nieuw praktijkexamen met schakelwagen	Niet van toepassing

Code 78 laten schrappen: zo werkt het

Om de vermelding 'automaat' te laten schrappen, moet je slagen voor een nieuw praktijkexamen met een schakelwagen. Het theorie-examen hoef je niet opnieuw af te leggen. Vooraf moet je oefenen, op een van deze twee manieren:

Via een erkende rijschool: minstens 2 uur praktijkles met een schakelwagen.
Met een voorlopig rijbewijs model 3 (M3): 12 maanden geldig, aan te vragen bij je gemeente op vertoon van je rijbewijs B; tijdens het oefenen word je begeleid door een van je begeleiders.

Verschillen tussen de gewesten

In Brussel vermeldt de brochure van de erkende examencentra dat je het examen kunt afleggen zonder minimale oefenperiode. In Wallonië spreekt examencentrum Autosécurité van minstens een maand oefenen met het M3. In Vlaanderen vraag je de actuele voorwaarden na bij GOCA Vlaanderen. Het examen zelf is een proef op de openbare weg, zoals de eerste keer.

Wat veranderde er: BE, C, D en Europese regels

Code 78 komt uit het Europese recht (richtlijn 2006/126/EG, van toepassing sinds 19 januari 2013). Richtlijn 2020/612 versoepelde de regel voor de hogere categorieën, en België zette die om met het koninklijk besluit van 9 november 2022, van kracht sinds 16 november 2023: code 78 komt niet meer op een rijbewijs B+E, C1, C, D1, D (en hun aanhangwagencategorieën) behaald met een automaat, als je al een categorie hebt zonder code 78.

Let op: die uitzondering geldt niet voor rijbewijs B zelf. Voor B blijft de regel in oktober 2026 dezelfde: examen met automaat = code 78. Een nieuwe Europese rijbewijsrichtlijn (2025/2205) moet tegen november 2028 omgezet worden; zolang België dat niet gedaan heeft, verandert er niets aan code 78 op rijbewijs B. Meer over de categorieën: rijbewijscategorieën en aanhangwagen met rijbewijs B.

Automaat of schakelwagen: de juiste vragen vóór je kiest

Er is geen goede of foute keuze: alles hangt af van hoe je je rijbewijs zult gebruiken. Stel jezelf deze vragen vóór je begint te oefenen, want later van mening veranderen kost een nieuw praktijkexamen.

Weet ook dat code 78 een geharmoniseerde Europese code is: de beperking volgt je overal in de Europese Unie. Met een rijbewijs automaat mag je dus ook op vakantie in het buitenland geen schakelwagen huren en besturen, zelfs niet voor een korte rit.

Met welke wagen ga je rijden? Is de gezinswagen een automaat of elektrisch, dan merk je weinig van code 78.
Moet je voor je werk bestelwagens of poolwagens besturen, die nog vaak een manuele versnellingsbak hebben?
Reis je veel? In heel wat landen zijn goedkope huurwagens nog vaak schakelwagens.
Heb je weinig tijd om te leren? Met een automaat kun je je concentreren op het verkeer, de voorrang en het anticiperen.
Heeft je begeleider een geschikte wagen? Bij vrije begeleiding oefen je met de wagen van je begeleider of van het gezin. Lees ook begeleider rijbewijs B.

Ook met een automaat blijft het examen streng: de examinator beoordeelt je kijkgedrag, je snelheid, je plaats op de weg en je voorrang verlenen. Het type versnellingsbak verandert niets aan de verkeersregels.

Praktijkexamen met een automaat: in de praktijk

Je kunt het praktijkexamen afleggen met je eigen automaat (vrije begeleiding, met je begeleider) of met een wagen van de rijschool. De proeven blijven dezelfde: in Vlaanderen de GOCA-Risk Perception Test en de proef op de openbare weg. Het examenvoertuig moet administratief en technisch in orde zijn.

Denk vóór je kiest na over de wagens die je de komende jaren zult besturen. Rijdt het gezin elektrisch of automaat, dan merk je weinig van code 78. Twijfel je over de leerweg zelf, lees dan rijschool of vrije begeleiding.

Dit thema oefenen met echte examenvragen

Een regel lezen is niet genoeg: op het theorie-examen krijg je elke vraag bij een foto van een echte verkeerssituatie, met antwoorden die bewust op elkaar lijken. Op PermisBelges oefen je elk thema van de wegcode met vragen in het formaat van het GOCA-examen, telkens verbeterd en uitgelegd.

Met een gratis account krijg je toegang tot de lessen, de gratis proefexamens en de opvolging van je vooruitgang. Premium ontgrendelt alle examensimulaties, gedetailleerde statistieken per thema en het gericht herhalen van je fouten tot de dag van je examen.

Klaar om jezelf te testen? Maak gratis een account aan in dertig seconden, of ontdek Premium om onbeperkt te oefenen.

Veelgestelde vragen

Wat betekent code 78 op je rijbewijs?

Dat je rijbewijs beperkt is tot voertuigen met automatische schakeling, dus zonder koppelingspedaal. Je krijgt de code als je het praktijkexamen met zo'n wagen aflegt.

Mag ik met een rijbewijs automaat met een schakelwagen rijden?

Nee. Met code 78 een schakelwagen besturen staat gelijk aan rijden zonder het vereiste rijbewijs voor dat voertuig.

Hoe laat ik code 78 schrappen?

Door te slagen voor een nieuw praktijkexamen met een schakelwagen, na minstens 2 uur rijschool of na oefenen met een voorlopig rijbewijs M3 van 12 maanden. Opnieuw theorie is niet nodig.

Krijg je code 78 met een elektrische auto?

Ja, in de praktijk wel: een elektrische wagen heeft geen koppelingspedaal en geldt dus als automaat.

Is het theorie-examen anders voor een rijbewijs automaat?

Nee. Het theorie-examen is hetzelfde: 50 vragen en 41/50 om te slagen. Alleen het praktijkexamen verschilt.